Từ năm 2020, vận tải biển toàn cầu liên tiếp trải qua các cuộc khủng hoảng: cảng đóng cửa vì đại dịch, thiếu container, tàu bị tấn công ở Biển Đỏ, kênh đào Panama hạn chế do hạn hán và thuế quan thay đổi liên tục. Với doanh nghiệp xuất khẩu tại Việt Nam và Campuchia, gián đoạn không còn là ngoại lệ — đó là điều cần lên kế hoạch trước.
Bài học từ các đợt gián đoạn gần đây
| Sự kiện | Tác động đến chủ hàng | Bài học |
|---|---|---|
| Ùn tắc thời đại dịch (2020–2022) | Cước tàu kỷ lục, chậm hàng nhiều tuần tại cảng | Năng lực vận chuyển có thể biến mất nhanh — giữ chỗ sớm |
| Tàu tránh Biển Đỏ (từ cuối 2023) | Tàu đi vòng châu Phi, thời gian đến châu Âu và bờ Đông Mỹ dài hơn | Chuẩn bị sẵn phương án tuyến thay thế |
| Kênh đào Panama hạn chế (2023–2024) | Ít lượt tàu qua, chi phí tăng với tuyến đi thẳng bờ Đông | Bờ Tây kết hợp đường sắt là phương án dự phòng |
| Thay đổi thuế quan (từ 2025) | Đổ xô xuất hàng trước hạn, chi phí biến động đột ngột | Đưa kịch bản thuế vào cách định giá |
6 bước xây dựng chuỗi cung ứng vững vàng
1. Vẽ bản đồ toàn bộ dòng hàng
Liệt kê mọi khâu từ nguyên liệu đến khách hàng: nhà cung cấp, nhà máy, cảng, hãng vận chuyển, kho bãi. Bạn không thể bảo vệ điều mình không nhìn thấy.
2. Đa dạng hóa tuyến và cảng
Biết ít nhất hai cách để đến thị trường chính — ví dụ bờ Tây Mỹ kết hợp đường sắt so với đi thẳng bờ Đông, hay Vancouver so với Prince Rupert khi đi Canada.
3. Dự trữ tồn kho hợp lý
Vài tuần hàng dự phòng tại kho ở Mỹ có thể giữ doanh số khi thời gian vận chuyển kéo dài. Cân nhắc chi phí lưu kho so với thiệt hại khi hết hàng.
4. Kết hợp nhiều phương thức vận chuyển
Dùng đường biển cho khối lượng chính và hàng không cho phần bổ sung gấp. Chia lô thường rẻ hơn mất doanh số.
5. Đưa điều khoản linh hoạt vào hợp đồng
Bổ sung điều khoản về phụ phí, bất khả kháng và thay đổi thuế. Chọn Incoterms phù hợp với bên kiểm soát — và có khả năng xử lý — từng rủi ro.
6. Làm việc với forwarder chủ động thông tin
Cảnh báo sớm về chuyến tàu bị hủy, ùn tắc hay thay đổi quy định giúp bạn kịp phản ứng. Hãy yêu cầu cập nhật định kỳ và phương án thay thế, không chỉ số tracking.
Dịch chuyển khu vực mở ra cơ hội
Nhiều thương hiệu đã đa dạng hóa nguồn cung sang Việt Nam và Campuchia để giảm rủi ro tập trung. Điều đó mang lại tăng trưởng — và nhu cầu về đối tác logistics kết nối nhà máy ở cả hai nước với khách hàng tại Bắc Mỹ. Tuyến đường bộ giữa hai nước (xem vận chuyển Việt Nam – Campuchia) là một phần của khả năng chống chịu đó.